Koliko košta prebrza vožnja kod nas a koliko u drugim država i kolike su kazne za prebrzu vožnju u odnosu na primanja?
Koliko košta prebrza vožnja kod nas a koliko u drugim država i kolike su kazne za prebrzu vožnju u odnosu na primanja? Mada mnogi vozači povremeno malo jače nagaze gas, prebrza vožnja često uzrokuje saobraćajne nezgode. Tokom brže vožnje, vozač ima manje vremena da reaguje i upravljanje vozilom u kritičnim situacijama može biti otežano. Različite studije su pokazale da u urbanim sredinama, povećanje brzine za samo 1 km/h povećava verovatnoću saobraćajne nezgode i do 4%.
Postoji velika razlika u kulturi vožnje i kaznama za prekoračenje brzine u različitim delovima Evrope. Kompanija za podatke o automobilima carVertical sprovela je istraživanje u 23 zemlje, uključujući Srbiju, s ciljem da utvrdi razlike u visini kazni za prekoračenje brzine i stopi oštećenja vozila među državama. Ako znatno utiču na finansije vozača, hoće li veće novčane kazne zaista smanjiti prekoračenje brzine?
Srbija se izdvaja kao jedna od zemalja s relativno umerenim kaznama za prekoračenje brzine. Na primer, za vožnju preko dozvoljene brzine do 15 km/h u Srbiji predviđena je kazna od 43 EUR (5000 RSD). S obzirom na prosečnu mesečnu platu u zemlji od 818,12 evra (95.128 RSD), ova kazna predstavlja 5,3% mesečnih primanja.
Prema istraživanju carVerticala, Srbija je na 11. mestu po procentu prosečne plate vozača koji odlazi na kazne za prebrzu vožnju.
„Novčane kazne za prekoračenje brzine do 15 km/h u Evropi mogu se kretati od 10 do preko 200 evra. Iako u zemljama sa većim kaznama obično ima manje oštećenih vozila, treba uzeti u obzir i vozačku kulturu – tolerancija vozača prema kršenju saobraćajnih propisa znatno se razlikuje širom Evrope“, objašnjava Matas Buzelis, stručnjak za tržište automobila u kompaniji carVertical.
Skandinavske zemlje prednjače sa strogim kaznama
U skandinavskim zemljama, odnosno u Švedskoj, Danskoj i Finskoj, propisane su relativno visoke novčane kazne u odnosu na prosečna primanja, a beleže se niže stope oštećenja vozila.
Na primer, u Danskoj, prekoračenje brzine do 15 km/h košta 3000 DKK (oko 402 evra) – što je oko 10% prosečne mesečne plate. Kod danskih vozača nema žurbe.
Nasuprot tome, u mnogim zemljama centralne i istočne Evrope kazne za prekoračenje brzine su relativno niske, dok su oštećenja prisutnija. Na primer, kazna za prekoračenje brzine do 15 km/h u Poljskoj iznosi 100 zlota (24 evra), u Letoniji – 40 evra, a u Slovačkoj – 39 evra. Ove kazne iznose svega 1,6–3,3% mesečnih plata u tim zemljama.
„To što su kazne u nekoj zemlji male ne mora da znači da će biti više saobraćajnih nesreća i vozača koji voze neprilagođenom brzinom. Na primer, Velika Britanija, Nemačka i Španija imaju umerene kazne. To svedoči o određenom nivou svesti građana – kada vozači razumeju posledice prekoračenja brzine, ponašaju se odgovornije“, kaže Buzelis.
Kazne za prekoračenje brzine mogu iznositi i više miliona dinara
U Finskoj, za sitnija prekoračenja brzine propisane su fiksne novčane kazne, dok se za teže prekršaje, poput prekoračenja dozvoljene brzine za preko 20–25 km/h, kazne određuju na osnovu primanja. Sistem dnevnih globa podrazumeva da visina konačne kazne zavisi od zarade vozača, pa prekršioci s većim primanjima mogu platiti znatno više za isti prekršaj. Švajcarska je još jedna evropska zemlja sa sličnim sistemom. Pre nekoliko godina, odjeknula je vest kada je jedan milioner u Finskoj dobio kaznu od 121.000 evra zbog prekoračenja brzine za 30 km/h.
Prema Buzelisu, vozači koji prekoračuju brzinu moraju da shvate da ne rizikuju samo visoke kazne, već i izazivanje nesreća sa teškim posledicama. Ovaj stručnjak poziva vozače da budu savesni i da ne ugrožavaju bez potrebe ni svoj ni tuđe živote.
Metodologija analize
Studija carVerticala kombinuje podatke o prosečnoj mesečnoj plati nakon oporezivanja u 23 zemlje, kao i standardnu kaznu za prekoračenje brzine od 11–15 km/h u naseljenom mestu (kada je ograničenje brzine 50/60 km/h). Na osnovu ovih podataka, utvrđeno je koliki procenat prosečne mesečne plate čini kazna, a zatim su prema tome rangirane zemlje. Moguća su manja odstupanja u vrednostima zbog promenljivih kurseva.